• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • https://www.facebook.com/eglencelitarih?ref=bookmarks
  • https://plus.google.com/+Eglencelitarihtarih
  • https://twitter.com/Eglenceli_Tarih









Anket
eglencelitarih.com'u arkadaşlarınıza da önerir misiniz?
Türk Ne Demektir?

Tarihte "Türk" adına birçok manalar verilmiştir. Göktürk Devri'ndeki Sui-şu adlı Çin kaynağına göre, T'u-küe, Türk dilinde miğfer manasına gelir. Çünkü Türkler adlarını, Altay bölgesinde, eteklerinde oturdukları, miğfer biçiminde yükselen dağın şeklinden almışlardır. Hunlar ve Türkler hakkındaki büyük eserini 1756-1758'de yazmış olan De Guignes'ten beri Orta Asya tarihi ile meşgul olan Batılı bilginlerden çoğu "Türk" sözünün miğfer demek olduğu hususundaki Çin tefsirine ehemmiyet vermiş ve kendi açılarından bu kaydı izaha çalışmışlardır: J. Klaproth (1826) T'u-küe'yi "takye" ile, J. Schmidt (1824) "dugulga" (miğfer) ile, Gobelentz (1837) ve Schott (1849) Farsça "targ" (miğfer) ile, J. J. Hess (1918), Türklerin silâh imalcisi bir kavim olduğunu ileri sürerek, keza "targ" ile, B. Munkâcsi (1921) "dugulga"nın aslı olduğunu iddia ettiği T'u-küe (kendisine göre, doğru okunuş: Tu-lu-ke) sözünü yine "miğfer" ile münasebete getirmiş, S. W. Koelle "Türk" kelimesinin kökünü tur-, tir- addederek, bunu "çekmek, cezbetmek" manasına bağlamış, kelimenin aslının "Turku" olduğunu beyan eden K. Fiök, bunun "İskit" dilinde "Deniz kıyısında oturan adam" manasında olduğunu ileri sürmüştür.

İslâm kaynaklarında da bunlara benzer garip izahlara tesadüf olunur. İbn al-FakNh al-Hamadi'ye (ölm. 930'a doğru) göre, Türkler, Ye'cüc-Me'cüc seddinin arkasında "terk" edilmiş oldukları için bu adı almışlardır. GardNzN (ölm. 1048-1049) de Nuh'un oğlu Yâfes'e düşen arazi arasında "Türk diyarı" insandan hâlî, "terk edilmiş" durumda bulunduğu için Türklere bu adın verildiğini kaydeder.

"Türk" adının bir de XI. asırda Kâşgarlı Mahmud'un zikrettiği bir izah tarzı vardır. Bu ünlü Türk dilcisi, Türk milletine Tanrı tarafından verildiğini belirttiği "Türk" adının "Olgunluk çağı" demek olduğunu ifade etmiştir.

Türk adının izahında ilk ilmî tecrübenin A. Vâmbery tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. Buna göre, "Türk", Türkçede "türemek" manasında olan türe-, veya törü-'den iştikak etmiş olup, "yaratılmış, mahlûk" manasına gelir. Bizde Ziya Gökalp'a göre, "Türk", "türeli" demektir. Türk tarihine dair tetkikleri ile meşhur W. Barthold da: "Türk kelimesinin Orhun kitabelerinde bir çok defa kullanılan "törü" (kanun, âdet, kanunla düzelmiş, birlik kazanmış halk) kelimesi ile münasebettar olduğunu farz etmek mümkündür" demek suretiyle "Türk" adına Gökalp'ınkine yakın bir mana vermektedir.

Fakat "Türk" adının çok başka bir mana taşıdığı Orta Çağ Türk vesikalarından anlaşılmıştır. Bu hususta ilk kaynağı ortaya koyan Alman Türkoloğu F. W. K. Müller'in Uygur metinlerinde, cins ismi hâlinde, tespit ettiği "türk" kelimesi "kuvvet, -li güç-lü" manasına gelmektedir. Buradaki "Türk" kelimesinin kavim adı olan "Türk" ile aynı olduğunu ilk defa A. v. Le Coq ileri sürmüş ve büyük Türkolog W. Thomsen de bunu kabulde tereddüt etmemiştir. Daha sonra Gy. Nemeth kavim adı olarak "Türk"ün "güc,-lü; kuvvet,-li" demek olduğunu Türklerde ad verme usulüne istinaden ve analojiler göstererek ispat etmiştir.

Ancak bu, "Türk" adının lûgat manası olup, etimolojisi değildir. Kelimeyi etimoloji bakımından yine törü+ köküne bağlamanın mümkün olduğu düşünülmüştür. L. Bazin "Türk" adını törü+mek'ten (Anadolu lehçesinde türemek) neşet ettiğini kabul ederek, adın son telâffuz tarzına doğru geliştikçe mana itibarıyla da şu nüansları kaydettiğini söylemiştir: "Türk" adı ilk şekli ile "var olmuş, şekil kazanmış" mânasında iken, sonra "gelişmiş", daha sonra, "tamamıyla gelişmiş" mefhumlarını ifade etmiş, nihayet telâffuz "Türk" şeklini aldığı zaman "kuvvet, güç" manasını kazanmıştır. Böylece, menşe hususunda Vâmbery ile birleşen L. Bazin mana bakımından Nemeth'in ispatını takviye etmiş durumdadır ki; "Türk" adının menşe ve manası hakkında varılan bu netice, cins ismi olduğu gibi, millet adı olarak da "Türk" sözünün çok eski bir maziye sahip bulunduğunu bir kere daha ortaya koyan bir mahiyet taşır.

Tarihte, "Türk" Adı / İbrahim Kafesoğlu

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv     
5360 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın